+

LYS, Cinsiyete Bağlı Kalıtım Konu Anlatımı



CİNSİYETE BAĞLI KALITIM

Bu ders notumuzda cinsiyete bağlı kalıtım konusunu göreceğiz konu ile ilgili ek olarak videomuzda mevcuttur. Videomuza Biyoloji Videolar Bölümünde ulaşabilirsiniz.

A. CİNSİYETİN BELİRLENMESİ

1. Eşeyin Modifikasyonla Belirlenmesi

  • Bonellia isimli hortumlu hayvan, denizlerde yaşamakta ve döllenmiş yumurtalarını suya bırakmaktadır. Bu yumurtaların bazıları suda serbest olarak gelişirken, bazıları ana canlının hortumuna yapışarak gelişmesini tamamlar. Serbest gelişenlerin hepsi dişi, hortuma yapışarak gelişenlerin hepsi ise erkek olmaktadır. Buna göre, cinsiyeti hortumdan alınan bazı maddeler belirlemektedir.
  • Bir halkalı solucan türünde, bireyler genç evrede iken (vücut az segmentli olduğu için) erkek olmakta, daha ileri yaşlarda ise (15 – 20 segmente ulaşınca) dişi olarak farklılaşmaktadır. Cinsiyet vücut büyüklüğüne göre belirlenmektedir.

2. Eşeyin Kromozomlarla Belirlenmesi

Bazı kromozomlar cinsiyeti belirleyen genleri taşırlar, bunlara gonozom denir. Diğer kromozomlar ise vücut karakterlerini belirleyen genleri taşır.

Bunlara ise otozom denir. İnsanlarda kromozom formülü şu şekildedir.

LYS, Cinsiyete Bağlı Kalıtım Konu Anlatımı, biyoloji, ders notu

B. İNSANDA EŞEYE BAĞLI KALITIM

İnsanlarda bazı karakterler sadece X kromozomu üzerinde, bazıları sadece Y kromozomu üzerinde, bazıları ise hem X hem de Y kromozomunda aktarılmaktadır.

 LYS, Cinsiyete Bağlı Kalıtım Konu Anlatımı, biyoloji, ders notu

a. Renk Körlüğü : X kromozomu üzerindeki çekinik bir genle aktarılır. r : Renk körlüğü genini, R : Normal görme genini gösterir.

 LYS, Cinsiyete Bağlı Kalıtım Konu Anlatımı, biyoloji, ders notu

X kromozomu ile aktarılan karakterlerle ilgili olarak,

  • Bir dişinin hasta olabilmesi için hem annesinden, hem de babasından hastalık genini alması gerekir.
  • Hasta dişinin babası mutlaka hastadır.
  • Hasta bir kadının bütün erkek çocukları mutlaka hasta olur.

b. Sadece Y ile Aktarılanlar: Y kromozomunun X ile homolog olmayan bölgesinde aktarılan; kulak kıllılığı, ayak parmaklarının yapışık olması, balık pulluluk, sakal – bıyık gibi bazı karekterlerdir.

Y kromozomu ile aktarılan karakterler;

  • Sadece erkeklerde görülür.
  • Hasta babanın sadece bütün erkek çocukları hastadır.
  • Genlerin baskınlığı veya çekinikliği önemli değildir. Çünkü etkilerini örtecek başka bir alel gen yoktur.

c. Hem X Hem Y ile Aktarılanlar: X ve Y kromozomunun homolog bölgesindeki genlerle aktarılırlar. Otozomlardaki normal karakterler gibi kalıtılırlar. Yani hem erkek hem dişilerde, aynı oranlarda görülebilirler. İnsandaki tam renk körlüğü ve diğer bazı göz rahatsızlıkları böyle aktarılır.

Arama sonucu gelen kelimeler:

insanda eşeye bağlı kalıtsal hastalıklar (4) ,eşeye bağlı kalıtsal hastalıklar hakkında (2) ,eşeye bağlı kalıtım slayt (2) ,biyoloji 11 sınıf gonozom (2) ,biyoloji bagli genler soru (2) ,insanda eşeye bağlı kalıtım ve hastalıklar (1) ,insanda görülen y kromozomuna bağlı kalıtsal hastalıklar (1) ,insanda y kromozomuna bağlı kalıtım test sorulurı (1) ,insanlarda cinsiyete bağlı kalıtım (1) ,Kalıtımın insan cinsiyeti üzerindeki etkisi (1)